Laureaci
2018 – ELŻBIETA CHUCHOLSKA
Inicjatorka i założycielka Stowarzyszenia „Kobiety Europy” kultywującego historię i zwyczaje dawnej Legnicy. Nagrodzona za odwagę w podejmowaniu działań jednoczących różne tradycje kulturowe. Dzięki umiejętności prowadzenia rozmów i zjednoczenia przy jednym stole poszczególnych mniejszości – m.in. w czasie Wigilii Narodów – buduje dialog międzykulturowy, jednoczy wielokulturowe środowisko miasta.
Integruje mieszkańców wokół historii i tradycji miasta, a poprzez swoje działania tworzy więzi z lokalną „małą ojczyzną”. Angażuje się w budowanie idei wolontariatu oraz integrację społecznych organizacji trzeciego sektora.
– Moje życie od początku związane było z Legnicą. I to nie tylko tą współczesną mi, ale i dawną – zarówno piastowską, jak i niemiecką. Przez dwa lata mieszkałam w sąsiedztwie miejsca, gdzie mieściła się legnicka kartuzja, siedziba zakonu kartuzów, a nasze stowarzyszenie ma siedzibę nieopodal pierwszej kiszarni ogórków – mówi Elżbieta Chucholska. – Nie może więc dziwić, że swoje obecne życie podporządkowałam działaniom na rzecz zachowania i upowszechnienia dawnych legnickich historii i zwyczajów.
W tej chwili Stowarzyszenie „Kobiety Europy” (zarejestrowane w 2002 r.) skupia się przede wszystkim na działaniach promujących historię i tradycję, ale również stawia na dialog międzykulturowy. – Legnica jest miastem, w którym działa pięć stowarzyszeń mniejszościowych: Ukraińców, Łemków, Niemców, Romów, Żydów, zaczynają się aktywizować również Rosjanie – wyjaśnia Elżbieta Chucholska. – A mieszkają też przedstawiciele innych narodowości. Jeśli chcemy, żeby społeczność legnicka rozwijała się prawidłowo, zgodnie i szybko, nie możemy pozwolić na powstawanie enklaw kulturowych, na separowanie się przedstawicieli poszczególnych mniejszości. Musimy zrobić wszystko, co się da, żeby zjednoczyć naszych sąsiadów wokół naszego miasta.
2019 – JERZY STARZYŃSKI
Jerzy Starzyński jest historykiem, animatorem kultury, założycielem i prezesem stowarzyszenia Łemkowski Zespół Pieśni i Tańca „Kyczera”, kierownikiem Działu Folkloru, Mniejszości Narodowych i Dokumentacji w Legnickim Centrum Kultury. Znany jest w Polsce oraz poza jej granicami przede wszystkim z propagowania wiedzy o Łemkach, ich kultury, tradycji oraz historii.
Stworzył, zorganizował i prowadzi: od 1991 r. Łemkowski Zespół Pieśni i Tańca „Kyczera, a od 1996 r. Międzynarodowy Festiwal Folklorystyczny „Świat pod Kyczerą”. Założył jedyną w Polsce bibliotekę łemkoznawczą liczącą ponad 10 tysięcy woluminów. Jest też organizatorem licznych wystaw i konferencji naukowych poświęconych Łemkom oraz autorem, współautorem i redaktorem książek („Szlakiem nieistniejących wsi łemkowskich”, „Kto siedzi na miedzi/-y/”), autorem wielu publikacji („Łemkowie, Bojkowie, Rusini – historia, współczesność, kultura materialna i duchowa”, „Dola Łemka”), jak też cykli artykułów poświęconych Łemkom w prasie legnickiej,
Imponująca działalność Jerzego Starzyńskiego była wielokrotnie doceniana i odznaczana. Jest bowiem: laureatem nagrody Fundacji Popierania Niezależnej Kultury Polskiej „Polcul” (Sydney 1990), wyróżnionym odznaką „Zasłużony dla Legnicy” (1999) oraz „Zasłużony Działacz Kultury” (2000), laureatem nagrody Miasta Legnicy (2008). Otrzymał też Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2009), odznakę „Zasłużony Działacz Kultury Ukrainy” (2009) oraz jest laureatem Nagrody Marszałka Województwa Dolnośląskiego za szczególne osiągnięcia dla regionu (2012).
2023 – ROBERT URBAŃSKI
Podczas XXII Legnickiej Wigilii Narodów, która odbyła się 17 grudnia 2023 roku w Sali Królewskiej Akademii Rycerskiej, wręczono prestiżową nagrodę „Śląskie Niebo Jürgena Gretschela”. Wyróżnienie to ma na celu promocję idei dialogu międzykulturowego, tolerancji, wzajemnego szacunku, współpracy oraz ochrony dziedzictwa kulturowego Dolnego Śląska. Fundatorem nagrody jest Prezydent Miasta Legnicy, a przewodniczącym Kapituły Wojciech Kondusza, prezes stowarzyszenia „Pamięć i Dialog, które zajmuje się jej organizacją.
Laureatem trzeciej edycji nagrody został Robert Urbański, doktor nauk humanistycznych, dramatopisarz, dramaturg, tłumacz, kierownik literacki Teatru im. Heleny Modrzejewskiej w Legnicy. Kapituła doceniła jego badania i działalność teatralną (scenariusze) skupiającą się na tematach łączących tradycje kulturowe i historyczne Polski i Niemiec oraz ukazujące przeszłość miasta i zamieszkujących je narodowości. O wielokulturowej i trudnej historii Legnicy R. Urbański opowiadał z perspektywy sceny w spektaklu „Wschody i Zachody Miasta” (2003). W sztuce „Łemko” mówił o burzliwych losach Łemków w XX wieku, którzy stanowią ważną część społeczności Legnicy. Związana z historią miasta i regionu była również jego fabuła polsko-macedońskiej „Przerwanej Odysei” (2016). Także najnowsza premiera Teatru Modrzejewskiej oparta na tekście Laureata nagrody – „Wodewil Liegnitz albo ostatnia noc Republiki Weimarskiej” (2023) – sięga w przeszłość miasta i przetwarza ją artystycznie dla jego dzisiejszych mieszkańców.
Poza pisaniem sztuk dla legnickiej sceny R. Urbański bierze czynny udział we wszystkich przedsięwzięciach Teatru Modrzejewskiej, których celem była i jest integracja społeczności miejskiej i kształtowanie tożsamości mieszkańców. Pod Jego redakcją ukazało się kilka książek związanych z Legnicą, m.in. dwujęzyczny tom „Teatr miasta – miasto teatru. Dawna Legnica i jej teatr we wspomnieniach mieszkańców”. Dowodem zainteresowania przeszłością miasta i regionu może być również praca doktorska o trzynastowiecznych najazdach mongolskich w literaturze polskiego średniowiecza, wydana przez Instytut Badań Literackich PAN.
O dziejach miasta Robert Urbański opowiada nie tylko w sztukach i artykułach naukowych, ale przy wielu innych okazjach – podczas spotkań autorskich, w trakcie zajęć z młodzieżą, pasażerom Pociągu do Kultury, gościom teatru. W całej swojej działalności jawi się jako człowiek dialogu międzykulturowego, otwarty na Innego, dbały o pamięć przeszłości.
Zob. galerię zdjęć udostępnioną przez Legnickie Centrum Kultury
